Gaslighting: Sevgi Değil, Kontrol

Bazı insanlar seni sevdiklerini söylerken aynı anda algını, duygularını ve gerçekliğini sorgulatabilir. İşte gaslighting tam da burada başlar.

Gaslighting, bir kişinin karşısındakinin algısını, duygularını ve gerçeklik duygusunu sistemli biçimde sorgulatmasıdır. Bazen yetersizlik hissiyle, bazen gizli hayranlık, bazen de kontrol etme isteğiyle gelir bu davranış biçimi ve gittikçe tehlikeli hale gelir.

Bu manipülasyon türü romantik ilişkilerde, aile içinde, iş hayatında ve hatta arkadaşlıklarda bile görülebilir. En tehlikeli yanı ise çoğu zaman fark edilmeden ilerlemesidir.

Gaslighting’e Maruz Kaldığımızı Nasıl Anlarız?

Aşağıdaki cümleleri sık sık duyuyorsan, gaslighting söz konusu olabilir:

Bu cümleler masum gibi görünür ama seni sorunlu göstererek gerçekliği senden alır:

• “Abartıyorsun.”→ Yaşadığın şey küçültülür, tepkin geçersiz kılınır.

• “Çok hassassın.”→ Sorun davranışta değil, senin karakterindeymiş gibi gösterilir.

• “Kafanda kuruyorsun.”→ Algına ve zihnine doğrudan saldırıdır.

• “Sen her şeyi yanlış anlıyorsun.”→ Sürekli kendini açıklamak zorunda kalırsın.

• “Bu kadar büyütecek ne var?”→ Duygusal sınırların yok sayılır.

• “Terapi almalısın.”→ Yardım önerisi gibi sunulur ama aslında mesaj şudur: “Sorun bende değil, sende.”

📌 Özellikle “terapi almalısın” cümlesi: Gerçek bir destek niyetiyle değil, susturmak ve etiketlemek için kullanılıyorsa gaslighting’tir.

⚠️ Bu Cümleler Ne Zaman Gaslighting Olur?

• Tek seferlik değilse,

• Hoşuna gitmeyen şeyleri ifade etmeye çalıştığında,

• Seni savunmaya, açıklamaya, özür dilemeye zorluyorsa,

• Zamanla “ben mi sorunluyum?” dedirtiyorsa,

👉 işte orada manipülasyon başlar.

Gaslighting’e Maruz Kaldığımızı Anladığımızda Ne Yapmalıyız?

• Daha çok açıklamak çözüm değildir. Çünkü gaslighting yapan kişinin amacı anlamak ya da çözmek değil, kontrol etmektir. Ne kadar anlatırsan anlat, konu davranıştan tekrar sana döner.

• Kendini ispatlamaya çalışma. Gerçekliğini kabul ettirmek senin sorumluluğun değildir.

• Yaşadıklarını not al. Yazmak, algının sağlam kalmasına yardımcı olur.

• Kısa ve net sınırlar koy.

  • “Bu şekilde konuşulmasını kabul etmiyorum.”

  • “Beni etiketleyerek konuyu kapatamazsın.”

• Duygularını savunmak zorunda değilsin. Hissettiğin şey geçerlidir.

• Yalnız kalma. Güvendiğin birine anlatmak gerçekliği netleştirir.

• Mesafeyi seçenek olarak gör. Sürekli inkâr ve suçlama varsa, uzaklaşmak kendini korumaktır.

Önemli Gerçekler

• Gaslighting yapan kişiler bazen bilinçli, bazen farkında olmadan bunu yapar. Niyet her zaman kötü olmayabilir ama etki zararlıdır.

• Bu davranış seni sevdiğini söyleyen kişilerden de gelebilir. Sevgi iddiası, davranışı masum yapmaz.

• Birinin “seni seviyorum” demesi hiçbir şey ifade etmeyebilir. Asıl belirleyici olan şudur: Sana nasıl davrandığı.

• Seven insan:

  • kontrol etmeye çalışmaz,

  • algını sorgulatmaz,

  • seni sürekli kendinden şüpheye düşürmez.

• Bazen konuşmak, anlatmak, sınır koymak yeterli olmaz. Çünkü sorun iletişim değil, güç ve kontrol ihtiyacıdır.

• Bu durumda en sağlıklı çözüm o kişiyi hayatından çıkarmak olabilir.

Bazen en doğru karar, kendini seçmektir.